Na maratonie i na długim wybieganiu skarpeta nie ma prawa być eksperymentem. Przez pierwsze kilometry prawie każda para „jakoś leży”. Problemy wychodzą później: gdy stopa lekko puchnie, gdy materiał jest już mokry od potu albo z gąbki na punkcie odżywczym, gdy żel zostaje na palcach, a szew, który na dziesiątce był niewyczuwalny, zaczyna pracować w ciągle tym samym miejscu. Celem nie jest czarowanie pęcherzy, tylko ograniczenie ryzyka oczywistymi decyzjami: ta sama para co na treningu, dobry szew, brak fałd i żadnej nowości w dniu startu.
Podstawy – wilgoć, wysokość, amortyzacja, dopasowanie – są w poradniku jakie skarpety do biegania. Tu idziemy w dystans, próbę materiałową i poranek zawodów. Nie znajdziesz tu porad medycznych ani sposobu, „jak wyleczyć pęcherz w trakcie biegu”. Znajdziesz to, co możesz zrobić wcześniej, żeby do tych problemów dochodzić rzadziej.
Zasada, od której warto zacząć: nic nowego na starcie
Buty, żel, śniadanie i skarpety rządzą się tą samą regułą. Para, która ma iść na 42 kilometry albo na wybieganie trzydziestokilometrowe, musi mieć za sobą co najmniej dwa długie biegi w podobnej aurze, w tym samym modelu buta. „Nowe, więc jeszcze grube i miękkie” to argument przeciw, nie za. Nowy szew, nowy ściągacz i nowa długość stopy skarpety pokazują charakter dopiero po pocie i po godzinach, nie po przymierzeniu na kanapie.
Jeśli kupujesz zapas na start, bierz ten sam model i ten sam rozmiar, nie „podobny kolorystycznie”. Nawet w jednej linii bywają różnice między stopką a zakostką. Na zawody idzie para z tej samej szuflady co na ostatnim długim wybieganiu, wyprana, sucha, bez przetartej pięty.
Dlaczego skarpeta psuje się dopiero po trzydziestym kilometrze
Stopa na długim biegu nie jest taka sama jak na rozgrzewce. Lekko zwiększa objętość, skóra jest wilgotniejsza, palce dłużej dobijają do przodu buta na zbiegu albo przy zmęczeniu i szuraniu. Skarpeta, która miała milimetr luzu, zaczyna zbierać się pod palcami. Skarpeta, która była odrobinę za krótka, naciąga szew na paznokcie. Do tego dochodzi woda z pucharków, deszcz i żel, który spływa na dłoń i potem ląduje na mankiecie albo na podbiciu, gdy poprawiasz skarpetę.
Dlatego test na dziesiątce nic nie kończy. Dziesiątka powie Ci, czy para od razu uwiera. Nie powie, czy wytrzyma dwa razy dłużej w mokrym bucie. Długie wybieganie jest jedynym sensownym laboratorium.
Gdzie najczęściej powstaje otarcie
- Mały palec i krawędź piątej kości: za dużo luzu z przodu albo szew stojący na palcach.
- Pięta od środka: skarpeta jeździ w misce, często w duecie z luźnym zapięciem buta.
- Podbicie i śródstopie: fałda od zbyt długiej stopy skarpety albo od zrolowanego materiału.
- Między palcami: wilgoć i praca palców przy zmęczeniu, czasem zbyt ciasny przód buta.
- Nad piętą, przy ścięgnie Achillesa: za niska cholewka i twardsza krawędź buta.
Plaster i lubrykant bywają częścią czyjejś sprawdzonej rutyny, ale nie są sposobem, żeby „naprawić” źle leżącą parę na całe 42 kilometry. Najpierw rozmiar, szew i brak fałdy. Dopiero potem dodatki, które też musisz przetestować na treningu, bo część z nich zmienia tarcie albo zrolowuje skarpetę.
Szew, grubość i wysokość na długi dystans
Płaski szew to nie ozdoba w opisie. Na maratonie wypukły ścieg nad palcami pracuje tysiące razy w tym samym miejscu. W wpisie jak rozpoznać dobre skarpety widać, że szew, ściągacz i skład warto oceniać ręką i w bucie, nie tylko na metce. Przed długim biegiem odwróć skarpetę, przejedź palcem po palcach i pięcie, złóż parę tak, jak będzie pracować w bucie. Cokolwiek wystaje, na trzydziestym kilometrze będzie większe, nie mniejsze.
Grubość ma być umiarkowana. Zbyt cienka para oddaje każde ziarenko i każdy szew buta, a na twardym asfalcie po wielu kilometrach śródstopie dostaje więcej niż trzeba. Zbyt gruba zajmuje objętość, której stopa potrzebuje, gdy lekko puchnie, i szybciej robi fałdę. Nie nadrabiaj „miękkim frotte na cały spód”. Szukaj równej, umiarkowanej podeszwy i cieńszego podbicia.
Wysokość: większość osób na szosowym maratonie dobrze wychodzi na zakostce albo na skarpecie za kostkę. Stopka bywa za niska, gdy pucharek i pot spływają do buta, a krawędź cholewki pracuje nad piętą. Bardzo wysoka para nie jest wymagana, chyba że tak trenujesz i wiesz, że nie zsuwa się z łydki. Na start nie zmieniasz wysokości „bo tak robią inni na zdjęciach z mety”.
Materiał, który ma przetrwać godziny, nie minuty
Czysta bawełna na długim biegu odpada z tych samych powodów co na krótkim, tylko skutki są droższe: mokre włókno, tarcie, ciężar. Para biegowa z poliamidem albo poliestrem i elastanem szybciej oddaje wilgoć i trzyma kształt. Bambusowe i syntetyczne modele treningowe z kategorii biegowej są tu punktem wyjścia, o ile leżą. Wełna merino bywa w porządku na chłodny, suchy długi bieg, ale namoknięta robi się cięższa; na masowy, ciepły maraton zwykle lepiej sprawdza się lżejszy syntetyk, który już znasz.
Jeśli start wypada w chłodzie albo w deszczu ze śniegiem, mokry dzień faworyzuje szybciej schnący materiał, a nowa gruba wełna nie wchodzi do worka startowego bez długich testów. To nie moment, żeby przenosić miejską zimową skarpetę ani traperskie merino prosto na 42 kilometry.
Próba materiałowa: jak wygląda rzetelny test przed startem
- Wybierz kandydata z tej samej pary butów, w których zamierzasz biec, z tym samym sznurowaniem.
- Zrób w tej skarpecie wybieganie zbliżone do ostatnich długich biegów, nie „szóstkę wokół bloku”.
- Po biegu zdejmij but od razu i obejrzyj palce, piętę, śródstopie. Szukaj zaczerwienienia w linii szwu i śladów fałdy.
- Powtórz test przynajmniej jeszcze raz, najlepiej w aurze podobnej do prognozy na start (deszcz, ciepło, zimno).
- Parę, która przeszła oba długie biegi bez poprawek, piorzesz i odkładasz jako startową. Druga, identyczna, leży w zapasie.
Jeśli po pierwszym długim biegu jest „prawie dobrze”, nie licz, że na zawodach będzie lepiej. Na zawodach bywa tylko bardziej mokro, bardziej gorąco i bardziej żwawo na pierwszych kilometrach. Albo para jest oczywista, albo odpada.
Poranek startu, punkty odżywcze i zmiana pary w trakcie
Rano zakładasz suche skarpety na suche stopy, tuż przed wyjściem albo w strefie startu, nie godzinę wcześniej na spocone już stopy w hotelu. Sprawdź, czy nie ma fałdy, czy pięta weszła w miskę, czy palce nie są podwinięte. Zawiąż buty tak, jak na treningu, nie ciaśniej „na wszelki wypadek” – stopa potrzebuje miejsca później.
Na punktach z wodą i żelem część płynu ląduje w bucie. Nie da się tego całkowicie uniknąć. Da się nie pogarszać: nie wlewaj wody za cholewkę przy ochłodzie, nie poprawiaj skarpety brudnymi, klejącymi od żelu palcami w biegu, bo wciągniesz piasek i cukier pod materiał. Jeśli prognoza jest mocno deszczowa, masz to już przerobione na treningu, łącznie z tym, jak zachowuje się para, gdy jest naprawdę mokra.
Czy zmieniać skarpety w trakcie marathonu?
Na typowym szosowym maratonie najczęściej nie. Zmiana wymaga czasu, suchej pary, miejsca, w którym usiądziesz, i ryzyka, że założysz skarpetę na piasek. Ma sens raczej na ultrasie albo wtedy, gdy w planie i tak masz swój worek i od miesięcy ćwiczysz tę procedurę. Jeśli nigdy tego nie robiłeś, nie wymyślaj zmiany odżywczej „na 30. kilometrze”, bo na filmie ktoś tak zrobił. Lepiej dobra para od startu niż teatr z drugą skarpetą w ścisku przy płotku.
| Sytuacja | Co zwykle działa | Czego unikać |
|---|---|---|
| Szosowy maraton, znana aura | Sprawdzona zakostka biegowa, zapas identyczny w torbie | Nowa para, inna wysokość „na szczęście” |
| Upał i dużo punktów z wodą | Lżejszy, szybko schnący model, który już był na długim biegu w cieple | Grube frotte, merino o dużej objętości bez testu |
| Deszcz, zimny start | Para przerobiona na mokrym wybieganiu, wysokość za kostkę | Debiut wełny, stopka, bawełna |
| Pierwszy maraton | Dokładnie to, w czym były najdłuższe wybiegania | Komplet „startowy” kupiony w weekend przed zawodami |
Kompresja, lubrykant i inne dodatki nie zastąpią pary
skarpety kompresyjne do biegania to osobna decyzja i osobny test, nie sposób na otarcia. Jeśli nie biegałeś w nich na długich wybieganiach, nie zakładaj ich na 42 kilometry. Zwykła, dobrze leżąca skarpeta biegowa jest punktem wyjścia. Ucisk nie naprawi szwu i nie zmniejszy tarcia pod palcami, a źle dobrany mankiet sam zrobi problem na łydce albo nad butem.
To samo dotyczy wszelkich sprayów i kremów: tylko te, które znasz, w ilości, którą znasz, bo nadmiar często skręca skarpetę i nabija piasek. Nie ma tu uniwersalnej recepty i nie ma powodu, żeby obiecować „zero pęcherzy”.
Wybrane skarpety do długich biegów
Poniżej modele z skarpety do biegania. Na maraton i długie wybiegania wybieraj pary, które już masz szansę przetestować: przylegające, z umiarkowaną podeszwą, raczej zakostkę niż luźną stopkę. Nie wybieraj po kolorze stroju.
-
Promocja!

5x Skarpety Sportowe Bambusowe Męskie Oddychające Art.1306 Białe
Pierwotna cena wynosiła: 63,99 zł.60,79 złAktualna cena wynosi: 60,79 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

5x Skarpetki 3/4 Zakostki Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0617 Czarne
Pierwotna cena wynosiła: 64,99 zł.61,69 złAktualna cena wynosi: 61,69 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

5x Skarpetki 3\4 Zakostki Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0617 Białe
Pierwotna cena wynosiła: 64,99 zł.61,69 złAktualna cena wynosi: 61,69 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

5x Skarpety Sportowe Bambusowe Męskie Oddychające Art.1306 Czarne
Pierwotna cena wynosiła: 63,99 zł.60,79 złAktualna cena wynosi: 60,79 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

5x Stopki Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0624 Białe
Pierwotna cena wynosiła: 61,99 zł.58,89 złAktualna cena wynosi: 58,89 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

5x Stopki Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0624 Czarne
Pierwotna cena wynosiła: 61,99 zł.58,89 złAktualna cena wynosi: 58,89 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Skarpetki Sportowe Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0693 Kol:010
Pierwotna cena wynosiła: 15,99 zł.15,19 złAktualna cena wynosi: 15,19 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Skarpetki Sportowe Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0693 Kol:6+8
Pierwotna cena wynosiła: 15,99 zł.15,19 złAktualna cena wynosi: 15,19 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu
Rozmiar, puchnięcie stopy i różnice damskie–męskie
Na długim biegu nie bierz skarpety „na styk”, ale też nie bierz o numer większej „bo noga spuchnie”. Za duża para zbierze się pod palcami wcześniej, niż stopa zdąży zmienić objętość. Trzymaj właściwe widełki i daj zapas miejsca raczej w bucie (sznurowanie, wkładka), nie w luźnej skarpecie. Damskie 35–37 i 38–40 oraz męskie 41–43 i 44–46 obowiązują tak samo jak na co dzień; na starcie liczy się, czy palce leżą równo, nie czy na opakowaniu jest napis „racing”.
W skarpet sportowych męskich i w skarpet męskich łatwo trafić na pary, które wyglądają sportowo, a są zwykłą codzienną skarpetą z wypukłym szwem. Do długiego biegu oceniasz konstrukcję, nie literę na metce. Jeśli para jest z kategorii biegowej i przeszła dwa długie treningi, masz więcej informacji niż z jakiegokolwiek opisu.
Paznokcie, sznurowanie i but, który współpracuje ze skarpetą
Krótko obcięte paznokcie to nie szczegół kosmetyczny. Na zbiegu i przy zmęczeniu długi paznokieć pracuje w skarpecie jak ostrze od środka. Zrób to z wyprzedzeniem, nie rano w dniu startu, gdy łatwo obciąć za krótko i mieć wrażliwą krawędź. Sznurowanie zostaw w schemacie z długich biegów; dociągnięcie „na sztywno” na starcie często kończy się palcami bez miejsca, gdy noga chce tej objętości później.
Skarpeta nie uratuje buta, który już na dwudziestym kilometrze treningu robi gorące punkty. Jeśli but jest na granicy, najpierw but, potem skarpeta. Nowa skarpeta w starym, źle leżącym bucie tylko przesuwa otarcie o pół centymetra.
Po mecie, pranie i ile par trzymać w rotacji
Po zejściu z trasy zdejmij mokrą parę, gdy tylko możesz, i daj stopie wyschnąć. Nie analizuj każdego zaczerwienienia jako porażki materiału: czasem to po prostu 42 kilometry. Analizuj to, co pojawiło się w linii szwu, pod fałdą albo w miejscu, które już znałeś z treningu i zignorowałeś.
Startową parę, jeśli nie jest podarta, pierzesz delikatnie i wraca do rotacji. Nie „oszczędzaj jej tylko na zawody” tak długo, aż materiał zestarzeje się w szufladzie, a Ty pobiegniesz w niej pierwszy raz od trzech miesięcy. Para ma być w obiegu. Na sezon z jednym, dwoma startami i regularnymi długimi biegami zwykle wystarczą trzy, cztery dobre pary tego samego typu: jedne schodzą, drugie schną, trzecie są zapasem.
Półmaraton, ostatnie długie wybieganie i kalendarz pary
Półmaraton jest dobrym testem, ale nie zamyka tematu, jeśli celujesz w pełny dystans. Godzina i pół albo dwie to wciąż mniej wilgoci, mniej puchnięcia i mniej punktów z pucharkami niż na 42 kilometrach. Para, która była „w porządku” na półmetku cyklu, i tak powinna zrobić jeszcze jedno, dwa wybiegania w strefie 25–32 kilometrów. Odwrotnie: jeśli na półmaratonie już pojawił się gorący punkt, nie czekaj z decyzją do tygodnia startowego.
Ostatnie trzy tygodnie przed zawodami to zły czas na poszukiwanie lepszego modelu. To czas rotacji sprawdzonych par: jedna schodzi z prania, jedna schnie, jedna jest odłożona jako startowa i od czasu do czasu wraca na krótszy trening, żeby materiał nie „siadł” w szufladzie. Jeśli w tym oknie para się zniszczy, zastępujesz ją identycznym modelem, nie nową konstrukcją.
Wyjazd na start też potrafi zepsuć dobry plan. Skarpety startowe trzymaj w bagażu podręcznym, w suchym worku, nie w butach, które mogą wrócić mokre z deszczu na spacerze po mieście. W hotelu nie susz ich na lodowatym kamiennym parapecie ani na kaloryferze pod oknem, z którego rano wyjmiesz parę twardą i wilgotną jednocześnie. Rano sprawdź w dłoni, czy są naprawdę suche, zanim włożysz je na stopę.
Długa trasa, zmęczenie i to, czego nie poprawiaj w biegu
Po trzydziestym kilometrze prawie każdy ma ochotę „coś poprawić”. Dociągnąć but, podciągnąć skarpetę, zdjąć kamień, który może być tylko fałdą. Zatrzymanie i spokojne sprawdzenie ma sens, gdy naprawdę wszedł kamyk albo skarpeta zrolowała się tak, że czujesz wałek. Nie ma sensu co dwa kilometry wciągać mankietu mokrymi palcami, bo dokładsz tarcie i piasek. Jeśli para była dobra na treningu, zwykle lepiej zostawić ją w spokoju niż prowadzić z nią negocjacje w tłoku.
Zmęczenie zmienia też krok: ktoś zaczyna szurać, ktoś ląduje ciężej na pięcie, ktoś bicie cadencji spadnie. Skarpeta tego nie zatrzyma. Może jednak nie dokładać swojego problemu. Dlatego test na zmęczonych nogach – czyli właśnie długie wybieganie, nie świeże 12 kilometrów – jest ważniejszy niż przymierzanie wieczorem po pracy.
Najczęstsze błędy przed długim biegiem
- Nowa skarpeta, nowy but albo nowy żel w dniu startu.
- Inna wysokość albo inna grubość niż na wybieganiach, „bo na zawodach będzie poważniej”.
- Czysta bawełna albo grube frotte, bo w dłoni wydają się wygodne.
- Za duży rozmiar „na puchnięcie”, który zbiera się pod palcami już na piętnastym kilometrze.
- Plan zmiany skarpet w połowie, nigdy niećwiczony.
- Ignorowanie małego otarcia z ostatniego długiego biegu, bo „na starcie jakoś to będzie”.
FAQ – skarpety na maraton i długie biegi
Jakie skarpety na maraton wybrać, jeśli biegam pierwszy raz?
Dokładnie te, w których zrobiłeś najdłuższe wybiegania, o ile nie zostawiły otarć. Nie szukaj osobnego „modelu startowego” na tydzień przed zawodami. Jeśli dopiero kompletujesz szufladę, zacznij od przylegającej zakostki biegowej i przetestuj ją na dwóch długich biegach.
Czy skarpety kompresyjne pomagają uniknąć otarć?
Nie to jest ich zadaniem i nie ma powodu, by taką obietnicę składać. Otarcia ogranicza dopasowanie, szew i suchość, nie sam ucisk. Kompresję rozważasz osobno i tylko po treningu w niej na podobnym dystansie.
Ile par skarpet brać do torby na start?
Jedną na nogi i jedną identyczną na zapas, na wypadek, gdyby rano para okazała się wilgotna albo coś się stało w drodze na start. Więcej sztuk różnych modeli tylko wprowadza pokusę ostatniej zmiany.
Czy merino nadaje się na maraton?
Na chłodny, raczej suchy bieg – tak, jeśli para jest cienka, leży i była na długich wybieganiach. Na ciepły, masowy, mokry od pucharków start zwykle lepiej wypada lżejszy syntetyk, który już znasz.
Co zrobić, gdy na ostatnim długim biegu pojawił się pęcherz?
Nie udawaj, że na zawodach zniknie. Zmień to, co było przyczyną: rozmiar, szew, fałdę, but, wysokość. Przetestuj nową decyzję na kolejnym, choćby nieco krótszym długim biegu. Start z już otwartym tematem to zły kompromis.
Czy stopki wystarczą na 42 kilometry?
Tylko jeśli dokładnie w nich zrobiłeś długie wybiegania i krawędź buta nic nie ociera. Dla wielu osób bezpieczniejsza jest zakostka. Nie zmieniaj stopki na wyższą model w dniu startu ani odwrotnie.
Drużyna, pacer i skarpeta „pożyczona na start”
Nie bierz na zawody pary kolegi, nawet w tym samym rozmiarze, i nie pożyczaj swojej startowej komuś „na rozgrzewkę”. Skarpeta jest elementem, który ma być nudny i przewidywalny. Jeśli pacujesz kogoś albo biegasz w sztafecie, zasada nie słabnie: tylko swój, sprawdzony model. Po mecie nie zostawiaj zwycięskiej pary w worku z mokrym ręcznikiem na całą drogę powrotną – wywróć ją, gdy tylko możesz. To drobiazg, który decyduje, czy para nadaje się jeszcze na kolejne długie wybieganie.
Co zostaje z tego wpisu do dnia startu
Skarpety na maraton i długie biegi wybierasz wcześniej, na treningu, w tym samym bucie, w podobnej pogodzie. Umiarkowana grubość, płaski szew, wysokość, którą już znasz, i zero nowości rano dają więcej niż jakakolwiek etykieta „racing”. Zapas ma być identyczny, kompresja tylko wtedy, gdy była w planie od tygodni, a małe otarcie z wybiegania traktujesz jak informację, nie jak drobiazg. Reszta to bieg, który i tak będzie wystarczająco długi, żeby nie dokładać do niego nierozwiązanej skarpety.
-
Promocja!

Zakostki Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0617 Kol:008
Pierwotna cena wynosiła: 12,99 zł.12,29 złAktualna cena wynosi: 12,29 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Stopki Trekkingowe Intenso Merino Thermowool Art.0839 Wz. J03
Pierwotna cena wynosiła: 26,99 zł.25,59 złAktualna cena wynosi: 25,59 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Zakostki Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0617 Kol:010
Pierwotna cena wynosiła: 12,99 zł.12,29 złAktualna cena wynosi: 12,29 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Skarpety Trekkingowe Intenso Merino Thermowool Dł.3/4 Art.0723 Wz. A01
Pierwotna cena wynosiła: 42,99 zł.40,79 złAktualna cena wynosi: 40,79 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Stopki Trekkingowe Intenso Merino Thermowool Art.0839 Wz. 001
Pierwotna cena wynosiła: 26,99 zł.25,59 złAktualna cena wynosi: 25,59 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Zakostki Antybakteryjne Z Jonami Srebra Silverplus Art. 0617 Kol:006
Pierwotna cena wynosiła: 12,99 zł.12,29 złAktualna cena wynosi: 12,29 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Stopki Trekkingowe Intenso Merino Thermowool Art.0839 Wz. J01
Pierwotna cena wynosiła: 26,99 zł.25,59 złAktualna cena wynosi: 25,59 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu -
Promocja!

Skarpety Trekkingowe Intenso Merino Thermowool Dł.3/4 Art.0723 Wz. A03
Pierwotna cena wynosiła: 42,99 zł.40,79 złAktualna cena wynosi: 40,79 zł. Wybierz opcje Ten produkt ma wiele wariantów. Opcje można wybrać na stronie produktu